prof. dr hab. Ewa Kołodziejek

Kilka słów o sobie

Witam Państwa na swojej stronie.

Jestem profesorką nauk humanistycznych, pracuję w Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu Szczecińskiego.

Prowadzę wykłady i konwersatoria z lingwistyki kulturowej, kultury języka polskiego, ortografii i interpunkcji, poprawnej polszczyzny w praktyce.

Jestem autorką trzech monografii naukowych:

Gwara środowiskowa marynarzy na tle subkultury marynarskiej (Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 1994)
Człowiek i świat w języku subkultur (Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2005, wyd. II zmienione 2015)
Nowe, nowsze, najnowsze. O zmianach we współczesnej polszczyźnie (Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2019)

i współautorką monografii:

Młode słowa (obraz świata, kreacje, konteksty), (współaut: Bartek Chaciński, Marek Łaziński, Anna Wileczek), Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa 2023

Jestem wiceprzewodniczącą Rady Języka Polskiego, przewodniczącą Zespołu Retoryki i Komunikacji Publicznej RJP, członkinią Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, Komisji Socjolingwistyki przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów, przewodniczącą szczecińskiego oddziału Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego.

Istotnym obszarem mojej aktywności zawodowej jest popularyzacja wiedzy i edukacja językowa Polaków. Jako pełnomocniczka Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego ds. prostego języka i współautorka standardu prostego języka https://usz.edu.pl/prosty-jezyk-na-us/ prowadzę szkolenia z upraszczania tekstów specjalistycznych i urzędowych.

Prowadzę też warsztaty z poprawnej polszczyzny dla różnych grup zawodowych.

Jestem autorką felietonów prasowych z cyklu Językowa corrida zamieszczanych od 1991 r. w magazynie "Kuriera Szczecińskiego". Za działalność edukacyjną zostałam wyróżniona tytułem Szczecinianka Roku 2015.

Wymiernym efektem działalności popularyzatorskiej są zbiory felietonów poświęconych poprawnej polszczyźnie:

Językowa corrida. Jak mówić i pisać poprawnie. Poradnik dla całej rodziny (Szczecin 1995)
Językowa corrida 2, czyli walki z bykami ciąg dalszy (Szczecin 1999)
Licz się ze słowami... Językowa corrida 3 (Szczecin 2003)
Walczymy z bykami. Poradnik językowy PWN (Warszawa 2010, wydanie II zmienione 2023)
Potyczki z polszczyzną. Poradnik językowy PWN (Warszawa 2019)

W Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu Szczecińskiego prowadzę internetową poradnię językową - poradnia.jezykowa@usz.edu.pl. Świadectwem wieloletniej działalności poradni jest współautorska publikacja (z Marią Kabatą i Rafałem Sidorowiczem):

E-porady językowe (Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin 2009)

1 stycznia 2025 r. objęłam kierownictwo poradni językowej PWN, którą prowadzę wraz z Rafałem Sidorowiczem https://sjp.pwn.pl/poradnia.

Od ponad 30 lat opiekuję się studenckim naukowym Kołem Młodych Językoznawców. Jego członkinie i członkowie rejestrują przeobrażenia współczesnej polszczyzny, zbierają nowe słownictwo, piszą referaty wygłaszane na ogólnopolskich konferencjach studenckich, uczestniczą w obozach naukowych w różnych regionach Polski.
Pod moją redakcją ukazało się sześć Zeszytów Studenckich Prac Naukowych Koła Młodych Językoznawców.
Osiągnięciem Koła jest pierwsze na szczecińskiej polonistyce językoznawcze czasopismo studenckie Wyjątek.

Z myślą o swoich studentach napisałam podręcznik:

Poprawna polszczyzna w praktyce. Poradnik dla tych, którzy chcą dobrze mówić i pisać po polsku (Szczecin 1998, wyd. II poprawione 2002).

Doświadczenie zdobyte w wieloletniej działalności edukacyjnej, poradniczej i dydaktycznej wykorzystuję w praktyce, sporządzając różnego typu opinie i ekspertyzy językowe.

Ostatnie publikacje

Poradnik językowy

Od 1 stycznia 2026 roku wchodzi w życie 11 zmian w polskiej ortografii, dotyczących m.in. pisowni łącznej i rozdzielnej oraz użycia wielkich liter. Zostały one opracowane przez Radę Języka Polskiego na podstawie obserwacji współczesnego uzusu językowego. Nowe reguły nie wprowadzają rewolucji, lecz porządkują i upraszczają dotychczasowe zasady, eliminując niejednoznaczności i trudne wyjątki. Prezentowany słownik koncentruje się na słownictwie ilustrującym wprowadzone zmiany i ma pomóc użytkownikom w świadomym, swobodnym posługiwaniu się językiem w nowej, bardziej przejrzystej rzeczywistości ortograficznej.

zobacz więcej

Monografia

Praca czworga autorów jest próbą analizy ogromnej bazy danych zgromadzonej w latach 2016–2022 (zestawianie danych i analizy statystyczne wykonała Katarzyna Janus-Kwiatkowska), z myślą o wnioskach natury ogólnej. Książka bynajmniej nie pretenduje do całościowego opisu języka i kultury współczesnej młodzieży.

zobacz więcej

Językowa corrida

Jak mówić i pisać poprawnie. Poradnik dla całej rodziny

Semirunnij

Odmiana nazwisk to niełatwa sprawa. Znam wiele osób, które mówią, że „nazwisk lepiej nie odmieniać”, albo że „moje się nie odmienia”. Takie myślenie najczęściej wynika z nieznajomości reguł. Ale reguły wcale nie są łatwe. Trzeba bowiem rozpoznać nosiciela nazwiska (mężczyzna czy kobieta), trzeba wiedzieć, na jaką głoskę nazwisko się kończy: spółgłoskę czy samogłoskę. Jeśli na spółgłoskę, a nosicielką jest kobieta, to takiego nazwiska się nie odmienia. Jeśli się kończy na samogłoskę -a, to odmieniają je wszyscy właściciele. Jeśli na samogłoski –o, -e, -i, -y, to odmieniają tylko panowie: te na -o, jak rzeczowniki żeńskie, te na –e, -y, -i jak przymiotniki. A i to nie koniec, bo nazwiska panów zakończone na spółgłoskę też mają różne wzorce odmiany... Zaczynamy więc trochę rozumieć tych, którzy mówią, że „nazwisk lepiej nie odmieniać”…

Ale to wcale nie jest lepiej! Powiem więcej: to gorzej! Umiejętność odmiany nazwisk świadczy o głębszej wiedzy o polszczyźnie, szerszych umiejętnościach komunikacyjnych, wyższej kulturze języka. Ponadto nieodmienianie stoi w rażącej sprzeczności z potrzebami użytkowników polszczyzny. Bo w naszym języku odmieniamy wszystko, co da się odmienić, i nawet się nad tym nie zastanawiamy!

O potrzebie odmiany świadczą wątpliwości, jak traktować nazwisko medalisty olimpijskiego, który się nazywa Władimir Semirunnij. Ludzie dzwonią do redakcji, piszą do poradni językowych, pytają językoznawców. Zwróćmy uwagę: nie pytają, czy odmieniać, pytają, jak je odmieniać. Ale odpowiedź nie jest prosta.

czytaj więcej